HomeBAE ile Ukrayna Arasındaki Suçluların İadesi
Mayıs 2025’te Dubai’ye ticari anlaşma yapmak için inen bir Ukraynalı iş insanı, pasaport kontrolünde INTERPOL talebinin aktif olduğunu öğrendi. Gözaltına alındı. Avukatlarının iade talebiyle ilgili itiraz dilekçesi hazırlaması için sadece 48 saati vardı—çünkü bu süre kaçarsa savunma fırsatları önemli ölçüde daralır.
BAE ile Ukrayna Arasında İkili İade Anlaşması Var mı?
Resmi metni kamuya açık kaynaklarda tespit edilememiştir—BAE ile Ukrayna arasında doğrudan bir ikili suçluların iadesi anlaşması bulunmamaktadır. Ancak her iki ülke INTERPOL’ün aktif üyesi olduğundan Red Notice mekanizması üzerinden işbirliği yapabilirler. Burada dikkat edilmesi gereken nokta: INTERPOL üyeliği tek başına iade yükümlülüğü yaratmaz. Üye devletler ulusal hukuklarına göre talepleri bağımsız olarak değerlendirir.
BAE Adalet Bakanlığı’nın “Suçluların İadesi ve Hükümlü Nakli Bürosu” (resmi kaynak) tüm iade taleplerini Federal Kanun No. 39/2006 kapsamında inceler. Ukrayna ise Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 563. ile 611. maddeleri arasında ekstradisyon prosedürlerini düzenler. İkili anlaşma yokluğunda taraflar diplomatik kanallar üzerinden karşılıklılık ilkesine dayalı işbirliği yapabilir—bu da demektir ki geçmiş uygulamalar yeni dosyaları etkileyebilir.
ACİL DURUM DEĞERLENDİRMESİ
Uzman Avukatlardan Destek Alın
Uluslararası hukuk alanında deneyimli ekibimiz, durumunuzu analiz ederek en etkili stratejiyi belirler.
Hangi Suçlar İade Kapsamına Girer? Çifte Suçluluk İlkesi
En önemli ölçüt çifte suçluluk (double criminality) ilkesidir. Kişi ancak talep edilen fiilin hem BAE hem de Ukrayna hukukunda suç sayılması durumunda iade edilebilir. BAE Federal Kanun No. 3/1987 (Ceza Kanunu) ve Ukrayna Ceza Kanunu’nun uyumlu olduğu başlıca suç türleri:
- Terör suçları ve terör finansmanı – BAE Terörle Mücadele Kanunu (Federal Kanun No. 7/2014) ile Ukrayna Terörle Mücadele Kanunu uyarınca her iki ülkede de ağır suçtur.
- Uyuşturucu kaçakçılığı – Uluslararası Uyuşturucu Maddelere Karşı Sözleşme (1988, BM) tarafı her iki ülke.
- Dolandırıcılık, zimmet, rüşvet ve yolsuzluk – BAE Ceza Kanunu 224–240. maddeleri, Ukrayna Ceza Kanunu 364–369. maddeleri kapsamında.
- Cinayet, kasten yaralama, adam kaçırma – her iki ceza kanununda yer alır.
İade edilmeyecek suçlar ise tamamen başka kategoridir:
| Suç Türü | BAE Yaklaşımı | Ukrayna Yaklaşımı |
|---|---|---|
| Siyasi suçlar | Federal Kanun No. 39/2006 Madde 5 uyarınca iade yapılmaz | Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 571 uyarınca reddedilir |
| Askeri suçlar | İade kapsamı dışı | Ulusal askeri yargı yetkisi |
| Vergi kaçakçılığı (basit) | Yalnızca ağır vergi dolandırıcılığı | 2020 sonrası OECD standartları uygulanır |
| Dini veya düşünce suçları | İade edilmez | AİHS uyarınca iade edilmez |
BAE’den Ukrayna’ya İade Talebi Süreci: Adım Adım
Ukrayna Cumhuriyeti’nin BAE’den bir kişiyi iade talep etmesi durumunda prosedür şu şekilde ilerler:
1. Resmi talep hazırlama (Ukrayna Adalet Bakanlığı)
Ukrayna Başsavcılığı veya yetkili adli merci aşağıdaki belgeleri içeren resmi bir dosya hazırlar:
- Kişinin kimlik bilgileri (isim, doğum tarihi, vatandaşlık, pasaport numarası)
- Tutuklama kararı veya kesinleşmiş mahkumiyet belgesi
- Suçun hukuki vasfı ve ilgili kanun maddeleri
- Olay özetini içeren iddianame veya mahkeme kararı
- Çifte suçluluk ilkesinin sağlandığını gösteren hukuki görüş
2. Diplomatik kanal üzerinden iletim (30–45 gün)
Dosya Ukrayna Dışişleri Bakanlığı kanalıyla BAE Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı’na iletilir. BAE makamları başvurunun eksiksizliğini kontrol eder—eksiklik tespit edilirse geri gönderilir ve bu da süreci aylarca uzatır.
3. BAE Adalet Bakanlığı’nın ön incelemesi (60–90 gün)
Federal Kanun No. 39/2006 Madde 10 uyarınca talep aşağıdaki kriterler açısından incelenir:
- İkili anlaşma veya karşılıklılık ilkesi varlığı
- Çifte suçluluk şartının sağlanması
- Siyasi veya askeri suç istisnası bulunup bulunmadığı
- İşkence veya kötü muamele riski (AİHS Madde 3 kriteri)
4. Yerel mahkeme kararı ve müvekkilin savunması (90–180 gün)
Kişi BAE’de tespit edilip gözaltına alınırsa yetkili mahkeme önünde dinlenir. Müvekkil veya avukatı şu itirazları yapabilir:
- Red Notice’ın INTERPOL Tüzüğü Madde 3 uyarınca siyasi nitelik taşıdığı
- Talep eden ülkede adil yargılanma hakkının garanti edilmediği (AİHM içtihatları)
- İşkence veya insanlık dışı muamele riski (Chahal v. Birleşik Krallık, başvuru no. 22414/93)
5. Nihai karar ve teslim (30 gün içinde)
Mahkeme iade kararı verirse müvekkil 30 gün içinde Ukrayna makamlarına teslim edilir. Reddedilirse serbest bırakılır veya başka bir hukuki statüye alınır.
Red Notice Kaldırma ve CCF Başvurusu ile Savunma Yöntemleri
Red Notice, bir iade talebinin temelini oluşturabilir. Fakat hukuka aykırı yayınlanmış bültenler CCF Başvurusu ile kaldırılabilir—ve bu, iade davasını da ortadan kaldırır.
INTERPOL Tüzüğü Madde 3 uyarınca Red Notice’lar siyasi, askeri, dini veya ırksal nitelik taşıyamaz. CCF (Commission for the Control of INTERPOL’s Files), Fransa Lyon’daki INTERPOL Genel Sekreterliği bünyesinde bağımsız inceleme organıdır.
CCF Başvurusu süreci:
Erişim Talebi (Access Request) – Müvekkil INTERPOL’ün veri tabanında kendisi hakkında hangi bilgilerin bulunduğunu öğrenmek için başvurur. Red Notice’ın varlığı, yayınlayan ülke ve hukuki gerekçeler bu aşamada tespit edilir.
Önleyici Talep (Preventive Request) – Henüz Red Notice yayınlanmadı ancak yayınlanma riski varsa kişi önceden CCF’ye başvurarak koruyucu inceleme talep edebilir.
Red Notice silinmesi talebi – Müvekkil veya avukatı bülttenin INTERPOL kurallarına aykırı olduğunu belgelerle ispat eder. CCF başvuruyu INTERPOL Veri İşleme Kuralları çerçevesinde inceler; genellikle 6–12 ay içinde yanıt verir.
INTERPOL Veri Silme – CCF bülteni silme kararı verirse INTERPOL Genel Sekreterliği ilgili Ulusal Merkez Bürosuna (NCB) bildirimde bulunur. NCB 7 gün içinde Red Notice’ı kaldırmakla yükümlüdür.
Ukrayna’dan BAE’ye iade taleplerinde AİHM içtihatları güçlü savunma argümanı sağlar:
- AİHS Madde 3 (İşkence yasağı) – Soering v. Birleşik Krallık (başvuru no. 14038/88) kararı uyarınca kişinin iade edileceği ülkede işkence veya insanlık dışı muamele riski varsa iade yapılamaz.
- AİHS Madde 6 (Adil yargılanma hakkı) – Othman (Abu Qatada) v
- Çin – Kendi vatandaşlarını iade etmez; yalnızca yabancı uyrukluları değerlendirir
- Rusya – Anayasa uyarınca kendi vatandaşlarının iadesi yasaktır
- Brezilya – Anayasal kısıtlama nedeniyle vatandaş iadesi yapılmaz
- İran – İkili anlaşma yok, karşılıklılık ilkesi uygulanmaz
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti – Uluslararası tanınma eksikliği nedeniyle iade prosedürü işlemez
2026 yılı itibarıyla BAE, Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile işbirliği içinde yeni ikili anlaşmalar müzakere etmektedir (UNODC resmi veri tabanı). Bu müzakereler sonuçlanırsa, iade taleplerinin değerlendirilme süresi kısalabilir.
Ukrayna’nın Suçlu İadesi Politikası ve Savaş Dönemi Kısıtlamaları
2022 yılından bu yana devam eden askeri çatışma, Ukrayna’nın iade politikalarını doğrudan etkilemiştir. Ukrayna Adalet Bakanlığı, 2024 yılında yayımladığı düzenlemede şu kriterleri belirlemiştir:
- Sıkıyönetim hali süresince – Bazı adli işbirliği süreçleri askıya alınmıştır. Ağır suçlar (terör, uyuşturucu kaçakçılığı) için talepler yine de değerlendirilmektedir.
- Vatandaş iadesi yasağı – Ukrayna Anayasası Madde 25, Ukrayna vatandaşlarını yabancı devlete teslimi yasaklamaktadır. Avrupa Tutuklama Emri (EAW) talepleri de bu kural kapsamında incelenir.
- Çifte cezalandırma yasağı – Kişi aynı fiilden dolayı Ukrayna’da yargılanmışsa, iade talebi reddedilir.
Ukrayna, Avrupa Konseyi Suçluların İadesi Sözleşmesi’ne (1957) taraftır. AB üyesi olmasa da Avrupa Konseyi standartlarını uygulamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Dubai suçlu iadesi var mı?
Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri’nin bir emirliğidir ve federal hukuka tabidir. BAE Federal Kanun No. 39/2006 uyarınca iade talepleri Adalet Bakanlığı kanalıyla değerlendirilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta: Dubai polisi veya savcılığı doğrudan INTERPOL Red Notice talep edebilse de, nihai iade kararı federal yetkili mahkeme tarafından verilir. BAE’nin Türkiye ile 2023 yılında imzaladığı anlaşma henüz tam yürürlükte olmasa da, INTERPOL mekanizması ve karşılıklılık ilkesi üzerinden işbirliği yapılabilir.
Suçluların iadesi anlaşması olan ülkeler
BAE’nin ikili anlaşması vardır: Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Kanada, Avustralya, Hindistan, Pakistan, Mısır, Ürdün, Lübnan, Fas ve GCC üyeleri (Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar, Bahreyn, Umman). Avrupa Konseyi üyeleri için 1957 tarihli sözleşme uygulanır. Tam güncel liste için BAE Adalet Bakanlığı web sitesine başvurulabilir.
Suçlu iadesi olmayan ülkeler: 2026 durumu
Rusya, Çin, Brezilya, Küba, Kuzey Kore, İran, Venezüella, Afganistan, Belarus ve bazı Afrika ülkeleri kendi vatandaşlarını iade etmez. Anayasal veya ulusal hukuk kuralları bunu yasaklar. Ancak bu ülkelerin çoğu INTERPOL üyesidir. Red Notice yayımlandığında gözaltı mümkün olur ve kişi ulusal hukuklarına göre yargılanabilir (aut dedere aut judicare ilkesi)—yani u0026quot;teslim etmek ya da yargılamaku0026quot; zorunluluğu ortaya çıkar.
Türkiye’ye suçlu iadesi yapmayan ülkeler
Rusya ve Çin kendi vatandaşlarını iade etmez. Brezilya, anayasal kısıtlama nedeniyle aynı şekilde hareket eder. İran ikili anlaşma olmadığından talepleri değerlendirmez. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti uluslararası tanınma sorunu nedeniyle prosedür işlemez. Avrupa Birliği üyesi ülkeler, Avrupa Tutuklama Emri (EAW) sistemi çerçevesinde hareket ederken AİHS garantilerini inceler. Türkiye’nin taraf olduğu belgeler: Avrupa Suçluların İadesi Sözleşmesi (1957), ek protokoller ve ikili anlaşmalardır. Güncel liste için Türkiye Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü (u003ca href=u0026quot;https://uhdigm.adalet.gov.tru0026quot; rel=u0026quot;nofollow noopeneru0026quot; target=u0026quot;_blanku0026quot;u003eUHDIGMu003c/au003e) web sitesi incelenmelidir.
Ukrayna suçlu iadesi yapıyor mu?
Evet. Ukrayna, Avrupa Konseyi Suçluların İadesi Sözleşmesi’ne (1957) ve çeşitli ikili anlaşmalara taraftır. Ukrayna Anayasası Madde 25 uyarınca Ukrayna vatandaşları yabancı ülkeye iade edilemez; yabancı uyruklular için talepleri değerlendirir. Türkiye ile 1999 tarihli İkili Adli Yardımlaşma Anlaşması vardır. 2022’den bu yana sıkıyönetim hali bazı prosedürleri geciktirse de, ağır suçlar için işbirliği sürdürülür. Ukrayna Adalet Bakanlığı, iade taleplerini Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 563-611 uyarınca inceler.
Dubai’de suçlu iadesi var mı?
Dubai, BAE federal yapısının bir parçası olduğu için Federal Kanun No. 39/2006 hükümlerine tabidir. BAE ile Türkiye arasındaki 2023 tarihli anlaşma henüz tam yürürlükte olmasa da, INTERPOL Red Notice mekanizması ve karşılıklılık ilkesi üzerinden talepleri değerlendirilebilir. Nihai karar BAE yetkili mahkemesi tarafından verilirken çifte suçluluk, siyasi suç istisnası ve AİHS Madde 3 kriterleri dikkate alınır.
Suçluların iadesi anlaşması olan ülkeler hangileridir?
BAE, ABD (2006), Birleşik Krallık (2006), Almanya (2011), Fransa (2008), İtalya, İspanya, Kanada, Avustralya, Hindistan, Pakistan, Mısır, Ürdün, Lübnan, Fas ve GCC üyeleri ile anlaşmalar imzalamıştır. Türkiye ile 2023 yılında imzalanan anlaşma onay sürecindedir. Avrupa Konseyi üyesi ülkeler için 1957 tarihli Avrupa Suçluların İadesi Sözleşmesi geçerlidir.
2026’da suçlu iadesi olmayan ülkeler
Rusya, Çin, Brezilya, İran, Kuzey Kore, Küba, Venezüella, Belarus, Afganistan ve bazı Afrika ülkeleri kendi vatandaşlarını iade etmez. Anayasal hükümler veya ulusal politika bunu engeller. Ancak INTERPOL üyeliği gözaltı ve ulusal mahkeme yargılaması yapılmasını sağlar (aut dedere aut judicare ilkesi).
Türkiye’ye suçlu iadesi yapan ülkeler
Türkiye’ye suçlu iadesi yapmayan veya kısıtlı uygulayan ülkeler: Rusya (kendi vatandaşlarını iade etmez), Çin (anayasal yasak), Brezilya (vatandaşlar için yasak), İran (ikili anlaşma yok), Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (tanınma sorunu). AB üyesi ülkeler, Avrupa Tutuklama Emri (EAW) sistemi ile iade yaparken AİHS Madde 3 ve Madde 6 garantilerini inceler. Güncel anlaşma listesi Türkiye Adalet Bakanlığı UHDIGM tarafından yayımlanır.
Ukrayna suçlu iadesi yapıyor mu?
Ukrayna, Avrupa Konseyi Suçluların İadesi Sözleşmesi’ne (1957) taraftır ve birçok ülkeyle ikili anlaşması vardır. Ukrayna Anayasası Madde 25 uyarınca vatandaşlar iade edilemez; yabancı uyruklular için talepler Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 563-611 çerçevesinde incelenir. 2022’den bu yana sıkıyönetim nedeniyle bazı süreçler yavaşlamıştır, ancak ağır suçlar için uluslararası işbirliği devam eder. Türkiye ile 1999 tarihli İkili Adli Yardımlaşma Anlaşması mevcuttur.
